Energiemarkten
Energiemarkten 2 min. leestijd

De onbalansmarkt


De onbalansmarkt in Nederland voor elektriciteit is een cruciaal onderdeel van het energiesysteem, ontworpen om de constante balans tussen vraag en aanbod van elektriciteit te handhaven. In een ideale situatie zouden vraag en aanbod altijd perfect op elkaar afgestemd zijn, maar in de praktijk fluctueren deze factoren voortdurend. De onbalansmarkt fungeert als een mechanisme om deze schommelingen op te vangen.

Onbalanskosten treden op wanneer het werkelijke verbruik afwijkt van de voorspellingen. Partijen die verantwoordelijk zijn voor deze onbalans betalen een vergoeding.

Het doel is om marktdeelnemers te stimuleren om nauwkeurige voorspellingen te maken en hun activiteiten af te stemmen op de werkelijke vraag.

De onbalansprijs is (meestal) gelijk aan de balanceringsenergieprijs (aFRR). Hij wordt gebruikt om BRP’s financieel te verrekenen voor het afwijken van hun portfolioprognoses.

De onbalansprijs is wat de BRP’s aan TenneT moeten betalen voor het hebben van onbalansen die bijdragen aan de totale systeemonbalans. Als BRP’s op hun beurt helpen bij het oplossen van de systeembalans, ontvangen zij de onbalansprijs van TenneT. Passieve balancering, zoals het wordt genoemd, is mogelijk omdat BRP’s toegang hebben tot live updates over de volumes en prijzen van de geactiveerde balanceringsenergie. 

Op deze manier stimuleert TenneT BRP’s financieel om van hun portfolio af te wijken als dit de totale onbalans van het systeem vermindert. Dat betekent dat BRP’s ook doelbewust een onbalans in hun eigen portfolio kunnen veroorzaken als dat tegengesteld is aan de systeemonbalans en zij daarvoor de onbalansprijs ontvangen.

Wanneer in een ISP geen balanceringsenergie is geactiveerd (dit kan bijvooreeld voorkomen als gevolg van onbalansnetting), wordt de verrekenprijs voor de onbalansen van de BRP’s bepaald met de middenprijs. De middenprijs is het gemiddelde van het eerste opwaartse bod en het eerste neerwaartse bod op de gemeenschappelijke merit order-lijst.

Hernieuwbare energieën – zoals zonne- en windenergie – hebben zeer lage marginale kosten. Deze zijn dus deze te vinden aan de onderkant van de merit order curve. Hetzelfde geldt voor nucleaire energie, die een relatief lage OPEX (operationele kosten) heeft en typisch vlak boven de hernieuwbare energie in de merit order curve te vinden is. Daarop volgen de kolen- en gascentrales. Wanneer CO2 kosten niet ingeprijst zijn, komen de operationele kosten van kolencentrales lager uit dan die van stoom- en gasturbines (STEG-centrale) en komen zij voor STEG centrales in de merit order.

Deel artikel

Lees verder

Naar kennisbank
Energiemarkten Flexibiliteits-oplossingen Netcongestie Power Purchase Agreement 2 min. leestijd
De merit order

In Nederland gebeurt de handel in elektriciteit op beurzen, zoals de futures, day ahead-en intraday markten. Biedingen worden op basis…

Energiemarkten Flexibiliteits-oplossingen 2 min. leestijd
Fossielvrij met sectorkoppeling

We leefden vroeger met afzonderlijke energiesectoren: elektriciteit, koeling, verwarming, vervoer en industrieel verbruik waren aparte entiteiten. Sectorkoppeling is een vernieuwend…

Energiemarkten Flexibiliteits-oplossingen Power Purchase Agreement 2 min. leestijd
SDE++ en zonne-energieinstallaties

Zonne-energie (PV) op land heeft in Nederland een grote opmars gemaakt.  Hoewel het regeringsbeleid de verdere uitbreiding beperkt, speelt PV…

Netcongestie 2 min. leestijd
Rechter: Netbeheerders transparanter over positie in wachtrij

Organisaties die voor gebruik en teruglevering van energie afhankelijk zijn van het elektriciteitsnet, hebben baat bij duidelijkheid over de aansluitingsmogelijkheden.…

Naar kennisbank